Complete gids voor de dagelijkse verzorging van paarden

Bijgewerkt: juni 2026. Richtlijn, vervangt niet het oordeel van een paardendierenarts.

Het gezond houden van een paard vereist een routine die dagelijkse verzorging, periodieke controles en veterinaire aandacht combineert. Deze gids structureert de gebruikelijke zorg op basis van frequentie, gebaseerd op wat er dagelijks, wekelijks, maandelijks en jaarlijks moet gebeuren.

Voordat we in detail treden, een uitgangspunt: de specifieke zorg voor elk paard varieert afhankelijk van ras, leeftijd, werkniveau en individuele aandoeningen. Wat volgt is de algemene richtlijn die van toepassing is op de meeste gezonde paarden in een stal- of half-vrije huisvesting.

Dagelijkse verzorging

Stalreiniging

Elke dag wordt de mest verwijderd en de stalbedekking vernieuwd indien deze vochtig is. Vervuild stro, krullen of pellets worden naar behoefte vervangen. Een goed onderhouden stal vermindert het risico op ademhalings- en huidproblemen drastisch. De ammoniak uit geconcentreerde urine irriteert de luchtwegen van het paard: dagelijkse reiniging is ononderhandelbaar.

Water en voer

Schoon drinkwater moet permanent beschikbaar zijn. Een volwassen paard verbruikt tussen de 25 en 60 liter water per dag, afhankelijk van temperatuur, inspanning en voeding. Automatische drinkbakken zijn handig, maar het is raadzaam om dagelijks te controleren of ze goed werken en geen vuil verzamelen. Ruwvoer (kwaliteitshooi of kuilvoer) wordt verdeeld over 2-3 dagelijkse porties om het natuurlijke, continue graasgedrag van het paard na te bootsen. Krachtvoer wordt, indien toegediend, in 1-2 dagelijkse porties gegeven.

Borstelen

Als het paard bereden gaat worden, is poetsen vooraf essentieel: het verwijdert stof, modder en losse haren, stimuleert de bloedsomloop en stelt je in staat om wonden, zwellingen of andere afwijkingen op te sporen. Een volledige routine omvat een rosborstel (om opgedroogde modder te verwijderen), een harde borstel (om grof vuil te verwijderen), een zachte borstel (voor de afwerking) en een kam voor manen en staart.

Hoefverzorging

Elke dag, voor en na het rijden, worden de vier hoeven opgetild en met een hoevenkrabber schoongemaakt. Hiermee worden stenen, modder en organisch materiaal verwijderd die problemen zoals rotstraal of infecties kunnen veroorzaken. Dit is ook het moment om de staat van de hoefijzers (indien aanwezig) of de hoefwand en -zool te controleren.

Wekelijkse verzorging

Grondige stalreiniging

Eén keer per week wordt de stal grondiger gereinigd: alle stalbedekking verwijderen, de vloer schoonmaken, indien nodig desinfecteren en de bodem volledig opnieuw instrooien. Dit voorkomt ophoping van urine onder de stalbedekking en bijbehorende problemen.

Uitrusting reinigen

Dekjes, bandages of beschermers die intensief worden gebruikt, worden ten minste één keer per week gewassen. De ophoping van zweet in deze materialen veroorzaakt schuurplekken en huidproblemen. Wassen in de machine met neutraal wasmiddel en aan de lucht drogen is de meest veilige methode.

Volledige visuele controle

Neem één keer per week 10-15 minuten de tijd om het paard volledig te inspecteren: heldere ogen, neusgaten zonder uitvloeiing, een glanzende vacht, afwezigheid van wonden, hoeven zonder scheuren, een symmetrische houding. Veranderingen vroegtijdig opsporen maakt het makkelijker om problemen in een vroeg stadium aan te pakken.

Maandelijkse verzorging

Inwendige ontworming

Het ontwormingsschema wordt bepaald door de dierenarts. De meest gangbare methode combineert periodiek mestonderzoek met ontworming op basis van de resultaten, in plaats van een blind schema. Rotatie van werkzame stoffen (ivermectine, moxidectine, fenbendazol, praziquantel) is belangrijk om resistentie te voorkomen.

Volledige wasbeurt (onder goede omstandigheden)

Bij geschikte weersomstandigheden is een maandelijkse volledige wasbeurt met een specifieke paardenshampoo aan te raden. In de winter of bij koud weer moet dit minder vaak gebeuren of vervangen worden door een gedeeltelijke wasbeurt. Wassen verwijdert de ophoping van stof, zweet en bacteriën van de huid.

Inspectie van de uitrusting

Eén keer per maand volgt een grondige controle van de uitrusting: het leer van zadel en hoofdstel, naden, gespen, de staat van dekjes en dekens, en het klittenband van beschermers. Versleten of defecte uitrusting is een veelvoorkomende oorzaak van problemen die vaak ten onrechte aan het paard zelf worden toegeschreven.

Verzorging elke 6-8 weken

Hoefsmid

De professionele hoefsmid controleert, bekapt en beslaat (indien nodig) het paard elke 6-8 weken. Paarden op blote voeten vereisen een vergelijkbare controle en bekapping. Een afspraak met de hoefsmid is hét moment voor een inspectie van de stand van de benen en eventuele hoefproblemen. De professionele hoefsmid is een van de belangrijkste investeringen in de verzorging van het paard.

Verzorging elke 3-6 maanden

Gebitscontrole

De tanden van een paard groeien continu en slijten door het kauwen. Wanneer de slijtage ongelijkmatig is, ontstaan er haken en scherpe randen die wonden in de tong en wangen veroorzaken. Een gebitscontrole door een paardendierenarts of gespecialiseerde paardentandarts vindt elke 6-12 maanden plaats, afhankelijk van het geval, met correctief vijlen waar nodig. Paarden die problemen hebben met het aannemen van het bit of veranderingen in het kauwgedrag vertonen, moeten eerder worden gecontroleerd.

Jaarlijkse verzorging

Vaccinatie

Het vaccinatieprogramma wordt begeleid door de dierenarts. In Spanje zijn de meest voorkomende vaccins:

Tetanus. Essentieel. Jaarlijkse herhaling of elke 2 jaar volgens schema.
Paardengriep (influenza). Verplicht voor deelname aan RFHE-wedstrijden.
Rinopneumonie. Vooral belangrijk voor drachtige merries en paarden in groepen.
Encefalitis. In risicogebieden.
Rabiës. In risicogebieden of bij reizen buiten de EU.

Referentiebloedonderzoek

Een jaarlijks bloedonderzoek (bloedbeeld, basis biochemie) is een goede preventieve gewoonte, vooral bij paarden op middelbare of gevorderde leeftijd. Het detecteert metabole, lever- of nierproblemen in een vroeg stadium.

Volledige gebitsreiniging

Hoewel dit deels elke 6 maanden kan zijn uitgevoerd, is een volledige jaarlijkse controle de meest zorgvuldige aanpak.

Voeding: basisprincipes

De voeding van een paard is gebouwd op drie pijlers: ruwvoer, krachtvoer (indien nodig) en water.

Ruwvoer

De basis van het paardendieet is ruwvoer (hooi, vers gras, kuilvoer). Als algemene richtlijn consumeert een volwassen paard dagelijks tussen de 1,5 en 2,5 kg ruwvoer per 100 kg lichaamsgewicht. Dat betekent dat een paard van 500 kg dagelijks 7,5 tot 12,5 kg ruwvoer eet.

Krachtvoer

Krachtvoer vult aan wat ruwvoer niet levert, met name energie en eiwitten voor paarden in training, dracht of groei. De keuze en dosering hangen af van het type werk en de conditie van het paard. Energierijk voer voor intensieve sport, onderhoudsvoer voor recreatiepaarden, specifiek voer voor merries, enz.

Supplementen

Alleen wanneer er een vastgesteld tekort of een specifieke behoefte is. Gewrichtssupplementen voor paarden in intensieve training of op leeftijd, elektrolyten tijdens duursport of extreme hitte, biotine voor hoefproblemen, vitaminen bij bevestigde tekorten. Supplementeer niet blindelings: meer is niet beter.

Voedingsveranderingen

Veranderingen in het dieet van het paard moeten geleidelijk gebeuren, over een periode van 7-10 dagen, door het nieuwe voer in toenemende verhoudingen met het oude te mengen. Abrupte veranderingen zijn een veelvoorkomende oorzaak van koliek.

Hygiëne en extra welzijn

Regelmatige beweging

Ook als er niet dagelijks wordt gereden, heeft het paard beweging nodig. Ideaal zijn uitloop in de paddock of longeren op dagen dat er niet wordt gereden. Een paard is niet ontworpen om 23 uur per dag in een stal te staan.

Socialisatie

Het paard is een sociaal dier. Visueel gezelschap en, indien mogelijk, fysiek contact met andere paarden is essentieel. Volledig geïsoleerde paarden ontwikkelen gedragsproblemen (stalgebreken, angst, agressie).

Aandacht voor gedrag

Gedragsveranderingen (plotselinge apathie, verlies van eetlust, weigering om te bewegen, nieuwe agressie) zijn vaak de eerste symptomen van een fysiek probleem. Het is raadzaam deze serieus te nemen en een dierenarts te raadplegen als ze aanhouden.

Snel overzicht paardenverzorging

Frequentie	Verzorging
Dagelijks	Stal reinigen, water, voer, poetsen voor rijden, hoeven krabben
Wekelijks	Grondige stalreiniging, uitrusting wassen, visuele controle
Maandelijks	Ontworming volgens schema, volledige wasbeurt, uitrusting inspecteren
6-8 weken	Hoefsmid / bekappen
3-6 maanden	Gebitscontrole
Jaarlijks	Vaccinaties, bloedonderzoek, volledige gebitsreiniging