Dierenwelzijn in de paardensport — Praktische gids

Laatste update: juni 2026.

Het welzijn van dieren in paardrijden is een thema dat zowel op beroeps- als op recreatief gebied steeds belangrijker wordt. Spanje beschikt over specifieke voorschriften inzake de bescherming van dieren, en internationale federaties met name EIF hebben gedragscodes ontwikkeld die een structuur hebben voor wat als goed wordt beschouwd met paard.

De vijf vrijheden van het dierenwelzijn

Het meest uitgebreide conceptuele kader voor de beoordeling van het dierenwelzijn is de "vijf vrijheden" die door de Britse Farm Animal Welfare Council zijn ontwikkeld en internationaal zijn goedgekeurd.

Vrijheid van honger en dorst. Toegang tot schoon water en voldoende voeding om de gezondheid en de kracht te behouden.
Vrijheid van ongemak. Geschikte omgeving met onderdak en comfortabele rust.
Vrijheid van pijn, verwondingen of ziekten. Preventie en snelle veterinaire behandeling.
Vrijheid om natuurlijk gedrag uit te drukken. Ruimte, geschikte faciliteiten en gezelschap van andere dieren van zijn soort.
Vrijheid van angst en stress. Voorwaarden en behandeling die mentaal lijden voorkomen.

Voorwaarden in Spanje

De bescherming van dieren in Spanje wordt op verschillende niveaus geregeld.

Staatswet inzake dierenwelzijn

De wet op de bescherming van de rechten en het welzijn van dieren bevat algemene beginselen: paardachtigen maken deel uit van het kader, met bijzondere kenmerken inzake sport en recreatie.

Autonome wetgeving

Elke autonome gemeenschap heeft specifieke regels ter aanvulling van de staat. De vereisten voor identificatie, vervoer, welzijn en sanctie variëren tussen autonomie.

Europese verordening

Verordening (EU) 2016/429 inzake diergezondheid en specifieke vervoersvoorschriften (EG-verordening 1/2005) markeert gemeenschappelijke EU-verplichtingen.

EIB-gedragscode voor het welzijn van paard

De Fédération internationale equiestre (EIF) heeft een gedragscode voor het welzijn van Paard, waarin beginselen worden vastgelegd voor alle internationale wedstrijden.

Op elk moment moet het welzijn van paard voorrang krijgen boven de eisen van fokkers, coaches, ruiters, eigenaars, handelaren, organisatoren, sponsors of officieren.
paard moet in alle fasen van zijn leven met alle nodige overwegingen voor zijn welzijn worden behandeld.
De eisen van arbeid, opleiding en concurrentie mogen het welzijn van paard niet in gevaar brengen.
Elke indicatie van misbruik, opzettelijk of niet, moet worden onderzocht en er moeten consequenties zijn.

De FEI-code is rechtstreeks van toepassing op internationale concurrentie en markeert bij uitbreiding de ethische relatie in de sector.

Goede concrete praktijken

Huisvesting

Boksgrootte. Als minimumreferentie 3x3 meter voor paarden standaard (grootst voor paarden groot of zwanger).
Ventilatie. De hoeveelheid ammoniak is schadelijk voor de luchtwegen.
Toegang tot natuurlijk licht. Onvervangbaar voor het circadiaanse ritme van paard.
Schoon en absorberend bed. Vernieuwd naar behoefte.
Visueel of fysiek bedrijf met andere paarden. Totale isolatie veroorzaakt gedragsproblemen.

Oefening en socialisatie

Dagelijks vertrek. De paard is geen dier dat is ontworpen om 23 uur in de box te zitten. Uitgang naar de paddock, handtocht of werk aan het touw zijn essentieel.
Paddock tijd met anderen paarden. Fysiek contact met andere paarden is belangrijk voor het geestelijke welzijn.
Een verscheidenheid aan oefeningen. Niet alleen track, wandelen in het veld, werken in cavalettis, veranderen van omgeving.

Training

Langzame vooruitgang. De eisen van het werk worden geleidelijk verhoogd, niet ineens.
Geschikt voor het niveau van paard. Meer eisen dan paard kan geven is contraproductief en schadelijk voor hun welzijn.
Geplande rustpauzes. Dagen van rust, vakantie, periodes zonder hard werken.
Duidelijke en consistente hulp. ¶0 moet begrijpen wat er van hem wordt gevraagd.

Uitrusting

Team strak. Zitplaats, halster, ligplaats aangepast aan paard. Ongepaste apparatuur veroorzaakt vaak pijn.
In goede staat. Droog leer breekt; versleten klittenbandjes worden losgelaten; dekens met schuren beschadigen de paard.
Veranderingen van apparatuur als er sprake is van een duidelijke afwijzing. Als de paard een aanhoudende afwijzing van een ligplaats of stoel vertoont, controleer dan.

Er klopt iets niet.

Probleemopsporing is van cruciaal belang.

Gedragsverandering (apathie, nieuwe agressie, terugval).
Snelle gewichtsverlies of gewichtstoename zonder schijnbare verandering van bediening.
Aanhoudende afwijzing van het team (halster, stoel).
Geen glitter, ogen uit, abnormale houdingen.
Hechtingen of moeite om te bewegen.
Stereotyperentale bewegingen (zo, tic aerofageal, cirkelwandeling).
Verlies van eetlust of veranderingen in de hydratatie.

Elk van deze signalen verdient een veterinaire controle en een controle van de behandeling.

Het "ethical horsemanship" als trend

In de afgelopen jaren is er sprake van een stijgende tendens in de sector die traditionele praktijken ter discussie stelt en alternatieven voorstelt die meer rekening houden met het welzijn van paard.

Gebruik van drums. Er is een stroom die het werk verdedigt zonder vast te leggen wanneer het mogelijk is.
Gebruik van sporen en fusten. Te veel of te weinig gebruik wordt gecontroleerd.
Vierkant vs halve vrijheid. Het bloksysteem wordt in twijfel getrokken tegenover het meest natuurlijke paddock systeem dat continu met onderdak.
Begintijd in doma. De zeer jonge leeftijd in doma wordt besproken.

Deze besprekingen worden gevoerd en maken deel uit van het ethische debat in de sector.

Wat kan elke ruiter doen

Zonder enige revolutie kan elke ruiter bijdragen tot het welzijn van zijn paard of van degene die hij bestuurt:

Leer de signalen van paard te lezen.
Vraag technisch advies (addle-fitter, bit-fitter, dierenarts, paardenfysiotherapeut).
Het opgeven om te dwingen wat paard niet kan geven.
Houd de apparatuur strak.
Prioriseren van de juiste rust.
Zorgen voor accommodatie als het is geschikt of eisen minimum als het is in het pensioen.
Voortdurend gevormd worden.

Dierenwelzijn is niet alleen een moreel etiket dat alleen op anderen van toepassing is. Het is een dagelijkse praktijk van elke ruiter met zijn paard of de paarden die hij aanbrengt.